Erfgoedsite Ename laat eeuwenoude vuurrituelen herleven
Wilgenpopverbranding luidt nieuwe jaarlijkse traditie in
Provincie Oost-Vlaanderen blaast een eeuwenoud gebruik nieuw leven in. Op zondag 20 december wordt in Erfgoedsite Ename een metershoge wilgenpop, opgebouwd met wilgentakken van de erfgoedsite, feestelijk verbrand. Met dit symbolische vuurritueel neemt de provinciale erfgoedsite afscheid van het voorbije jaar en kijkt ze hoopvol uit naar de terugkeer van de lente.
Provincie Oost-Vlaanderen wil zo oude volkstradities opnieuw onder de aandacht brengen. De wilgenpop krijgt bovendien een eigen naam die het publiek mee mag kiezen.
Eeuwenoude rituelen rond de wisseling van de seizoenen
Vuur speelt al eeuwenlang een belangrijke rol in de Europese volkscultuur. Van wintervuren tot oogstfeesten: met rituelen en symbolische verbrandingen vierden gemeenschappen de wisseling van de seizoenen. De verbranding van een stro- of wilgenpop stond daarbij symbool voor het achterlaten van tegenslagen en de donkere wintermaanden. En voor de hoop op een nieuw begin, de lente en een vruchtbare oogst.
Ook vandaag leven dergelijke tradities nog voort. In Oost-Vlaanderen en de omliggende regio's is het oogstfeest De Pikkeling in de Faluintjesstreek een bekend voorbeeld. De Tonnekensbrand in Geraardsbergen en De Borelle in Dranouter sluiten dan weer aan bij de traditie om de lente te verwelkomen.
Van wilgentakken tot een nieuwe traditie
Afgelopen zomer bouwden medewerkers van Erfgoedsite Ename een wilgenpop met twijgen afkomstig van de site. Daarmee grijpen ze terug naar oude landbouwtradities waarbij poppen werden vervaardigd als symbool van de graanoogst. Na de oogst werden ook kleinere poppen gemaakt van overgebleven strohalmen. Die werden onder meer geschonken als symbool van vruchtbaarheid en voorspoed.
Met de verbranding van de wilgenpop op 20 december wil Erfgoedsite Ename deze bijzondere traditie opnieuw tot leven wekken. Het is meteen de start van een jaarlijks terugkerend ritueel: in de zomer wordt een nieuwe wilgenpop opgebouwd die tijdens de winter symbolisch in vlammen opgaat.
Erfgoed dat mensen samenbrengt
Met het initiatief wil Provincie Oost-Vlaanderen niet enkel aandacht vragen voor oude gebruiken, maar ook tonen hoe erfgoed vandaag opnieuw betekenis kan krijgen.
"Erfgoed gaat niet alleen over gebouwen, archeologische vondsten of voorwerpen uit het verleden. Ook de rituelen en tradities die generaties lang werden doorgegeven, maken deel uit van ons erfgoed. Met deze wilgenpopverbranding brengen we een bijna vergeten gebruik opnieuw tot leven. We maken het verleden tastbaar en creëren tegelijk een nieuwe traditie die mensen samenbrengt."
gedeputeerde David Coppens, bevoegd voor Erfgoed
Publiek beslist mee over naam wilgenpop
Bij een nieuwe traditie hoort ook een naam. Daarom roept Erfgoedsite Ename iedereen op om mee te beslissen hoe de wilgenpop voortaan door het leven gaat. Je kan kiezen uit vijf namen: Laurentien, Lotharijne, Scaldina, Wilga of S’Alice.
Stemmen kan tot en met 29 november via de website of rechtstreeks op de erfgoedsite zelf. Op de Facebookpagina van Erfgoedsite Ename worden de kandidaten voorgesteld.
Afspraak op 20 december
Op zondag 20 december sluit Erfgoedsite Ename het jaar symbolisch af met de verbranding van de wilgenpop. Het ritueel vindt plaats vlak voor de winterzonnewende, wanneer de dagen op hun kortst zijn.
David Coppens
Veerle Cherretté